SOTOKO BERRIAK


elkarrizketa enologoa federico giovanetti

Federico Giovannetti Irulegiko Sotoko enologoaren elkarrizketa

25/02/2021

Nor zira? 

Federico Giovannetti dut izena, Toscanan sortua naiz, Livorno hirian. Hiri hortan handitu nintzen. Gero, Pisako Unibertsitatera joan nintzen Agronomia ikastera, eta enologia lizentzia pasatu nuen. Italia osoan esperientzia batzuk bildu ondotik, ene formakuntza hobetzeko beharra sentitu nuen eta, beraz, Bordeleko enologia Fakultatean postulatu nuen, eta 2009an Masterra erdietsi.

Hola hasi zitzaidan arnoaren munduan handitzeko gogoa, Frantzian, Australian, Argentinan eta gero berriz Italian esperientziak bizi izanez. Eta azkenean... Hemen nago!

 

Zer erran-nahi ematen diozu enologo hitzari? 

Hasteko, zaletasun azkar bat da, bizitzeko manera bat, zeren, lan horren egiteko, beste kulturei eta egiteko manerei irekia zaien izpiritu bat behar baita. Lan hori anitz gustatzen zait, diziplina anitzekoa delakotz, ez bakarrik biologia, fisika, kimika... denetarik bada!

Enologoak naturarekin eta mahastiekin lan egin behar du, baina baita xaiko muntadura guziekin ere, etapa guzietan elementu bakoitzak duen sentikortasuna errespetatuz. Lan biziki aberatsa da. Hitz batez errateko, enologoak bere esperientzia osoa baliatu behar du emozioa sortzen duen produktu batera heltzeko.

 

Zein da arnoaz duzun lehen oroitzapena? 

Bi arrazoirengatik bihurtu naiz enologo! Aitatxi-amatxi mahastizainak nituen, Toscanan, Bigarren Mundu Gerla arte. Beraz, mahastizaintzarekin dudan lotura zinez familia kontua da enetako.

Gainera, eskolan nintzelarik, lehen mailan, gure errientak arnoa eginarazi zigun urte batez. Hori oroitzapen handia da enetako. Gaur egun oraino, hartzidura hasten den aldi oro, 8 urteetara itzultzen naiz eta ikasgelan egin arno hori gogora heldu zait.

Gainera, erran behar da aitatxik, askaltzeko, ogia ematen zigula azukrearekin eta arno beltzarekin!

 

Aipa dezakezu zure ibilbidean eragina izan duen norbaiten ezagutza?

Giacomo Tachis izan da gertatu zaidan ezagutzarik inportanteena. Frantzian ikasi zuen Piemonteko enologo bat zen. Historiako enologo handiena izateko fama du Italian, "Supertuscan" arnoak sortu dituelakotz, oso ospetsuak diren arno handiak, hala nola Sassicaia. Ene lehen ikastaldian ezagutu nuen, enologo aholkulari zen etxalde batean. Ene lan ibilbidearen hastapenean lagundu ninduen, eta eremu hortan ukan dudan lehen lanpostua eskaini zidan. 23 urte nituela, urtean kasik 2 milioi botila ekoizten dituen kooperatiba bateko zuzendari nagusi izatea proposatu zidan, ohartzen zira?!

Niccolò D’Afflitto enologo eta Marchesi de Frescobaldi enpresako Zuzendari Nagusiak ere garrantzi handia izan du niretzat; Marchesi de Frescobaldi Italiako arno ekoizle handia da. Niccolòk ninduen profesionalki handitzen lagundu. Haren enpresan hasi nintzen, non berdin baitu zure lanpostua zein den: beheretik hasi eta urteak joan arau eboluzionatzen duzu: beraz, mahastian lan egin nuen laborantzako langile gisa, gero traktore gidari, upeltegiko maisu, enologo laguntzaile, enologo eta azkenik etxaldeko zuzendari. Hola ikasi nuen, egiazki, arnoa egiten.

 

Zure ustez, nola egiten da arno ona? 

Arno ona izateko, lehenik, sentiberatasuna behar da! Ez da sekula protokolo finkorik erabili behar; horri erraten diot erresilientzia handia izatea: berehalako arazoari erantzuna atzeman ahal izatea. Dena entzuteko eta egokitzeko gaitasun kontua da. Inguruneak ere funtsezko eginkizuna du. Beti erraten dut nahiago dudala mahatsak oso onak diren etxalde bateko enologorik txarrena izan, mahatsak erdipurdikoak diren etxalde bateko enologorik hoberena baino.

 

Zer ezaugarri ukan behar ditu enologo batek? 

Kalitate nagusia balio-aniztasuna da, ikuspegi osoa ukaitea, ez bakarrik teknikarena, mahastiena, xaiarena, baina ikuspegi komertziala ere ukaitea, kontsumitzailearen gustuei erantzuteko, aldi berean lurraldearen identitatea atxikiz.

 

Nolakoa duzu egun arrunta? 

Errex da, ez dut egun arruntik! Goizeko dutxa salbu! Egun guziz badira desafio berriak eta atzeman beharreko aterabideak. Horregatik gustatzen zait hainbeste ene lana!

 

Zergatik sartu eta lan egin Irulegiko Sotoan? 

Egia erran, zoriak ekarri ninduen Irulegiko Sotora. Hemen egotean ohartu nintzen lurralde honen izaera paregabeaz. Nahiz eta esperientzia ukan, anitz ikasten dut mahats berezi horiek landuz. Teknika berriak garatzeko posibilitatea bada kalitatea oraino hobetzeko eta arno bikainak egiteko.

Irulegiko lurraldea zinez berezia da: negu biziki euritsu eta eztiak, eta uda biziki beroak. Ez da klima kontinentala, ez ozeanikoa, bien artekoa baizik. Irulegiko mahats motak ez dira hain usaiakoak, beraz xantza bat da lur huntan lan egitea.

 

Desafio bat ote da Irulegiko Sotoko arnoen lantzea?

Bistan dena, arno guziak dira erronkak! Mahats mota bakoitzak ezaugarri anitz ditu urtearen, lursailaren, orientazioaren arabera... Aurten, urte beretik heldu diren baina, beren kokapenarengatik, alderdi arrunt desberdinak dituzten Bordeles Beltzak atzeman ditugu. Gure lana da mahats bakoitzaren historiari egokitzea!

 

Zein da Irulegiko arnoaren berezitasuna? 

Zurien aldetik, Izkiriotak eta Izkiriota ttipiak maila alkoholiko aski gorak eta freskotasun biziki handia badira, eta horrek oreka interesgarria ematen du. Hori da, ene ustez, arno zurien berezitasun nagusia, hemengo klimatik heldu dena. Arno beltzen kasuan, aurreiritzia banuen Bordeles Beltzari buruz, batzuetan mahats mota biziki gogorra baita, eta oldarkorra ere, batzuetan. Baina 2020ko lehen mahats biltzearen ondotik, ohartu naiz, gozoki lan eginez geroz, arno leunak eta sotilak erdiesten ditugula.

Irulegiko arnoak hitz batez deskribatu behar baldin baditut: fruitua beltzaren aldetik, freskotasuna zurien aldetik. Gorriei dagokienez, estilo aldaketa bat gertatzen ari da, orain arte biziki ilunak baitziren. Beltz oso arin batzuen idurikoak dira, kasik, eta ez da hori oraingo kontsumitzaileek nahi dutena. Beraz, estiloa aldatzen ari da.

 

Zer asmo eta anbizio dituzu Sotoarendako? 

Ez du aspaldi hemen naizela, beraz, oraindik anitz ikasi behar dut, baina ene anbizioak laborariak mahastiak landatzeko konbentzitzea da. Irulegin, 250 hektarea badira landaturik, nonbait han, eta azalera potentziala 1200 hektareakoa da. Arnoa ontsa egitea kausitzen badugu, Irulegiko sormarkari eboluzio bat ematea da helburua.

 

Zer sentitzen duzu kooperatibaren baloreei buruz? 

Ene haur denborako hirian, enpresen % 80 kooperatibak ziren. Beraz, kooperatibismo izpiritu azkarrarekin handitu naiz, normala da enetako. Sistema hori emeki-emeki desagertzen ari da, baina Sotoan eta Euskal Herrian bada bizitzeko modu horren atxikitzeko parada, ez baita enpresa mota bat bakarrik, baizik eta izateko molde bat. Enetako, Kooperatiban, 1+1=3.

Alkohol gehiegikeria osagarriarendako lanjerosa da, izarian edatekoa da.